Dzisiaj jest piątek, 22 czerwca 2018 r., 173 dzień roku
0
0
0
WIADOMOŚCI | SPORT | OGŁOSZENIA | BAZA FIRM | BLOGI | KULTURA | WIDEO | ZAKUPY | GALERIA ZDJĘĆ | PRZETARGI
Fabryka Domów Bogucin
(ZDJĘCIA) 50 lat od wydarzenia, które zmieniło oblicze Kozienic
Dodał: KamZap, 14-02-2018 15:50, odsłon: 6400
Fot: Kozienice – monografia miasta i regionu 1945-1990/Sebastian Piątkowski, Kozienice 2012
Fot: Kozienice – monografia miasta i regionu 1945-1990/Sebastian Piątkowski, Kozienice 2012

Dzisiaj rozpoczynamy cykl publikacji poświęconych historii Elektrowni Kozienice, której budowa rozpoczęła się 50 lat temu. W kolejnych wydaniach prezentować będziemy nie tylko najważniejsze wydarzenia z tym związane, ale też nieznane do tej pory informacje i ciekawostki, a wszystko to opatrzone unikalnymi fotografiami. Zapraszamy do lektury i dzielenia się swoimi wspomnieniami.

Decyzje o budowie         

 

W początkach lat sześćdziesiątych XX w. z Polski odchodziło powoli widmo zakończonej kilkanaście lat temu wojny, która przyniosła całemu krajowi ogromne straty ludzkie i materialne. Władze państwowe starały się – z większymi lub mniejszymi sukcesami – modernizować rolnictwo, a przede wszystkim rozbudowywać przemysł. W pełni zdawano sobie sprawę z faktu, że istniejące już oraz planowane zakłady przemysłowe o najróżniejszym charakterze nie będą w stanie pracować bez stałego dostępu do ogromnych ilości energii elektrycznej. Sytuacja na tym polu była bardzo zła, gdyż znaczna część istniejących w kraju elektrowni była przestarzała, a ich rozbudowa okazywała się nieopłacalna.

 


 Kozienice w latach sześćdziesiątych XX w.

 

Najtrudniejsza sytuacja panowała bezsprzecznie w środkowej i wschodniej Polsce. Chociaż na obszarze objętym granicami ówczesnych województw kieleckiego, warszawskiego, lubelskiego i częściowo białostockiego dokonano wielu inwestycji przemysłowych, przyszłość budowanych tam fabryk stała pod znakiem zapytania. Jak wskazywały badania, w latach 1971–1975 obszar ten miał się stać pod względem energetycznym najbardziej deficytowym rejonem kraju. Chociaż mogło to doprowadzić do prawdziwej katastrofy, był jeszcze czas, by jej zapobiec.

 


 Pierwsze konstrukcje kotła

 

Na tym tle w opracowanym przez władze programie rozwoju polskiej energetyki na lata 1960–1970 znalazł się zapis mówiący o konieczności wybudowania w centralnej Polsce, w rejonie środkowej Wisły, elektrowni kondensacyjnej. Pomimo pełnej świadomości, iż inwestycja ta będzie wymagać gigantycznych nakładów finansowych, zdecydowano się rozpocząć pracę nad nią. Przewidywano, zresztą w pełni słusznie, że budowa elektrowni przyniesie w pewnej perspektywie czasowej liczne korzyści. Nie chodziło tutaj jednak wyłącznie o zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego dla wielu zakładów w centrum i na wschodzie kraju. Gdyby elektrownia nie powstała, niezbędny byłby transport energii z innych rejonów kraju, co pociągało za sobą bardzo kosztowną i skomplikowaną budowę linii przesyłowych.

 


 Budowa fundamentów bloku energetycznego

 

Elektrownia „Wisła”

 

Planowana elektrownia otrzymała roboczą nazwę „Wisła”. Teraz kwestią kluczową stał się wybór miejsca, w którym miano zrealizować inwestycję. Jak wiemy już dzisiaj, na wstępnej liście lokalizacji znalazło się aż 14 nadwiślańskich miejscowości. Sytuacja istniejąca w każdej z nich stała się przedmiotem szczegółowych, trwających wiele miesięcy badań o najróżniejszym charakterze. Specjalne komisje analizowały stan i głębokość koryta Wisły, badały wody gruntowe i ukształtowanie terenu, zbierały dane dotyczące struktury ludnościowej, zabudowy, stanu dróg i wielu innych zagadnień. Oczywiste było, że budowa elektrowni będzie mieć nie tylko następstwa gospodarcze, ale również odmieni życie mieszkańców całego regionu. Stawka była zbyt wysoka, by można było pozwolić sobie na pomyłkę. Po blisko roku na „placu boju” w walce o lokalizację pozostały tylko dwie niewielkie miejscowości – Świerże Górne koło Kozienic oraz Chotcza, leżąca niedaleko Lipska. Chociaż obie miały wśród specjalistów zarówno zwolenników jak i przeciwników, zwyciężył pogląd mówiący, że największa w kraju elektrownia wykorzystująca węgiel kamienny powinna powstać w Świerżach Górnych.

 


 Budowa kotła i maszynowni pierwszego bloku energetycznego

 

Dlaczego Świerże Górne?

 

Jakie czynniki zadecydowały o wyborze tej właśnie wsi? Odpowiedź na to pytanie jest tylko pozornie prosta. Przede wszystkim Świerże Górne dysponowały licznymi atutami ułatwiającymi planowaną budowę. Koryto płynącej w ich sąsiedztwie Wisły wyginało się tutaj w delikatny łuk, a brzeg – wysoki i twardy pod względem geologicznym – pochylał się w kierunku rzeki. Pozwalało to zastosować, tańszy inwestycyjnie i eksploatacyjnie, otwarty obieg chłodzenia skraplaczy wodą wiślaną. W pobliżu przebiegała też, niedawno zelektryfikowana, linia kolejowa biegnąca ze Śląska przez Radom do Lublina, co ułatwiało dowóz węgla. Znaczna część gruntów, które zamierzano wykorzystać, była własnością skarbu państwa, a pokrywał je las – w dużej mierze karłowaty. Z kolei grunty uprawne odznaczały się niską jakością i ich wykorzystanie na cele przemysłowe nie miało większego wpływu na stan miejscowego rolnictwa.

 


 Budowa wiaduktu na trasie Kozienice – Aleksandrówka

 

Równie ważne były także szeroko rozumiane kwestie społeczne. Cały ówczesny powiat kozienicki odczuwał w omawianym okresie z ogromną siłą następstwa wydarzeń, mających miejsce w latach wojny i okupacji. Chociaż zniszczenia wojenne odnotowano w całej Polsce, wiedziano, że największe straty w skali kraju poniosły gminy nad środkową Wisłą, na terenie których toczyły się zaciekłe walki frontowe. Warto przypomnieć, że jesienią 1944 r. Niemcy „oczyścili” pas na lewym brzegu tej rzeki, mający 10 kilometrów szerokości i kilkadziesiąt kilometrów długości. Oznaczało to całkowite wysiedlenie stąd całej ludności, z której część rozproszono po innych terenach, a część wywieziono na roboty przymusowe do Rzeszy. Domy i budynki gospodarcze wypędzonych rolników były systematycznie rozbierane przez niemieckich żołnierzy, a uzyskane w ten sposób cegły, deski i inne materiały wykorzystywano do budowy nadwiślańskich umocnień, mających zatrzymać front wschodni. Z gospodarstw pozabierano maszyny i narzędzia rolnicze, zapasy oraz wszelkie wartościowsze ruchomości. Zdewastowano zasiewy, a w wielu miejscach utworzono rozległe pola minowe. Obrazu zniszczenia dopełniły walki, w których obie strony wykorzystywały lotnictwo i artylerię. Gdy w początkach 1945 r. mieszkańcy mogli powrócić do swych gospodarstw, bardzo często okazywało się, że są nędzarzami, nie mając domów i innych budynków, inwentarzy, a w praktyce jakichkolwiek perspektyw na odbudowę dawnego życia. Wysiedlenie przeżyły też same Kozienice, z których Niemcy wygnali całą ludność.

 

Dr Sebastian Piątkowski

 


 Budowniczowie elektrowni w pochodzie 1-Majowym

 

 Budowa hotelu robotniczego „Energetyk”

 

 Dyrektor przedsiębiorstwa „Beton-Stal” Józef Zieliński 

 

 

Pasowanie na energetyka w Zespole Szkół Zawodowych w Kozienicach

 

 

Kadra kierownicza Elektrowni „Kozienice” w pochodzie pierwszomajowym w 1982 r. Widoczni m.in. Jan Zbigniew Wrona, Jan Piłat, Eugeniusz Karski, Jerzy Ostrach, Krzysztof Pruszczak i Jerzy Gębczyk

 

 

Pracownicy „Beton-Stalu” w drodze na pochód pierwszomajowy

 

 Poświęcenie sztandaru NSZZ „Solidarność ” 30 sierpnia 1981 r. 



   
Skontaktuj się z autorem tekstu: KamZap
Facebook
Google
Wykop
Zgłoś
Wyślij
Drukuj
Komentowanie dozwolone wyłącznie dla zarejestrowanych użytkowników portalu.
AKTUALNOŚCI
WSZYSTKIE +
Fot. KDK
W czwartek 21 czerwca najlepsi wokaliści i tancerze 25. edycji Music-Dance ponownie spotkali się w Centru...
Fot. Kamil Zapora
W piątek 22 czerwca uczniowie w całej Polsce zaczęli letnią przerwę w nauce. W kozienickich szkołach w cz...
Rafał Zielony (z lewej) to reprezentant kozienickiej komendy, który stanął na drugim miejscu podium w kategorii drabina hakowa - indywidualnie. Fot. Kamil Zapora
W dniach 20-21 czerwca w Kozienicach odbywały się XIX Mistrzostwa Województwa Mazowieckiego w spor...
Rajd klasyków, noc świętojańska, strefa kibica, a może imieniny Pana Jana? Sprawdźcie jak możecie ...

Kronika
Zobacz więcej

KONTO UŻYTKOWNIKA
WIĘCEJ +

Login:

Hasło:



Ostatnie komentarze
Zobacz więcej
Gmina Kozienice
Zobacz więcej
Powiat Kozienicki
Zobacz więcej
Garbatka-Letnisko
Zobacz więcej
MCSW
Zobacz więcej
WszystkoBlisko - sklep internetowy
PRZEJDŹ DO GALERII +
NA GÓRĘ STRONY +
Nasze serwisy:
Kategorie:
Informacje:
Reklama:
Gazeta Kozienice24 to niezależne media elektroniczne w Kozienicach - jako jedyni całodobowo informujemy o wydarzeniach w mieście i regionie. Dzięki rzetelności i szybkości w przekazywaniu informacji oraz przynależności do grupy medialnej każdego dnia odwiedza nas wiele tysięcy czytelników.

Kontakt z działem reklamy:
E-mail: reklama@arpass.pl lub tel: 500-304-413
facebook